logotype

Mowa sześciolatka

                Dziecko sześcioletnie powinno poprawnie wymawiać wszystkie głoski występujące w języku polskim. W praktyce około połowa sześciolatków ma problemy artykulacyjne. Bez względu na ich rodzaj i zakres nieprawidłowo mówiące dzieci w tym wieku powinny być pod opieką logopedy.

            Największe trudności sprawiają dzieciom głoski sz, ż, cz, dż oraz r. Głoski sz,ż, cz, dż (tzw. dziąsłowe )powinny pojawić się i utrwalać w piątym roku życia. Poprawna wymowa tych głosek wymaga specjalnego ruchu języka tzn. uniesienia jego czubka do wałka dziąsłowego, czyli tej części górnych dziąseł znajdującej się za siekaczami (jedynki, dwójki), oraz ułożenia buzi w tzw. "ryjek". W przypadku kiedy dziecko nie potrafi wymówić tych głosek, poza wizytą logopedy można dać mu kilka wskazówek oraz pokazać jak ułożyć język i buzię, aby uzyskać prawidłową wymowę. Jeżeli jednak język nie może unieść się ku górze (co często jest skutkiem długotrwałego ssania smoczka lub spożywania przez smoczek pokarmów nawet do okresu żłobkowego lub przedszkolnego), można wykonać z dzieckiem kilka prostych ćwiczeń w formie zabawy, które będą zarazem gimnastyką języka.

Przykładowe ćwiczenia:

  • Kremem czekoladowym smarujemy wałek dziąsłowy i prosimy dziecko, by zlizywało go czubkiem języka przy lekko otwartych ustach. Ćwiczenie należy powtarzać kilka razy dziennie przez około minutę.
  • Dziecko zbiera czubkiem języka z talerzyka skrawki płatków kukurydzianych, następnie przenosi je na wałek dziąsłowy, rozgniata i zjada.
  • Dziecko rozgniata na podniebieniu i wałku dziąsłowym kawałek chrupka kukurydzianego lub opłatka, a następnie czubkiem języka przy lekko otwartych ustach odkleja go i zjada. Ćwiczenie powtarzamy kilka razy dziennie.
  • Dziecko robi językiem placuszek z gumy "Mamby" (lub innych podobnych) i przykleja go do wałka dziąsłowego i podniebienia, a następnie czubkiem języka przy lekko otwartych ustach odkleja go i zjada.

Jeżeli dziecko po ćwiczeniach potrafi utrzymać czubek języka na wałku dziąsłowym, to można je poprosić, by wymawiało głoskę sz, a następnie głoski: ż, cz, dż. Kiedy wymawia je bez trudu, można przejść do wymawiania sylab oraz całych wyrazów. Ćwiczenia z dzieckiem na tym etapie wymagają wiele cierpliwości, ponieważ, jeśli nawet raz wymówiło poprawnie słowo, np. "szyszka", nie oznacza to, że przestanie od tej chwili seplenić. Bywa tak, że nauka wymienionych głosek prowokuje także rozwój głoski r. Głoskę tę jednak lepiej wywołać z logopedą, ponieważ nieprawidłowo prowadzone ćwiczenia mogą doprowadzić do wadliwej artykulacji.

            Pamiętajmy, że powyższe ćwiczenia, jak i te zalecone przez logopedę, powtarzamy codziennie. Systematyczność jest ważna i skuteczna, to od niej w dużej mierze zależy przebieg terapii.

Należy pamiętać również, że dziecko musi poprawnie wypowiadać wszystkie głoski przed rozpoczęciem nauki w szkole, aby uniknąć - spowodowanych błędną wymową - trudności w czytaniu i pisaniu.

            Koniec wieku przedszkolnego jest również czasem, na który przypada początek twórczego posługiwania się językiem. Dzieci zaczynają bawić się słowami, potrafią rymować, dostrzegać niuanse językowe, zauważać wieloznaczność oraz fakt,              że istnieją języki obce. Odchodzą od bardzo dosłownego rozumienia słów i wyrażeń, w ich języku zaczynają pojawiać się wyrażenia, zwroty, słowa o znaczeniu metaforycznym. W wypowiedziach dzieci sześcioletnich pojawiają się również porównania oraz coraz liczniejsze określenia.

Językowe zachowania dzieci sześcioletnich wskazują na znaczny wzrost kompetencji komunikacyjnej. W inny sposób rozmawiają z rówieśnikami, rodzicami, panią                        w przedszkolu, w sklepie. Sześciolatki znają też większość formuł językowych, takich jak np. przywitania, pożegnania, przepraszania, proszenia. Dzieci także mają już do dyspozycji wszystkie części mowy, kategorie gramatyczne,, schematy składniowe występujące w języku polskim. U sześciolatka wzrasta również zdolność narracji.

            Należy pamiętać, że dziecko wkraczając w wiek szkolny staje na starcie edukacyjnych wyścigów. Dorobek językowy, z jakim rozpoczyna naukę w szkole, będzie nieocenioną pomocą w sprostaniu wymaganiom stawianym przez nauczycieli i rodziców.

Bibliografia

Cieszyńska J., Korendo M., Wczesna interwencja terapeutyczna, Kraków 2008, Wydawnictwo Edukacyjne.

Malkiewicz M., Jarmark logopedyczny, Gdańsk 2009, Wydawnictwo Harmonia.

Melon.A, Mowa sześciolatka, [w:]Co mogę zrobić, aby moje dziecko pięknie mówiło?, red. A. Melon, Warszawa 2012, wyd. Dr Josef Raabe Spółka Wydawnicza Sp. z o.o.

 

SYMPTOMY, KTÓRE ZAPOWIADAJĄ WYSTĄPIENIE SPECYFICZNYCH TRUDNOŚCI W CZYTANIU I PISANIU

(za: M. Bogdanowicz, "Ryzyko dysleksji, dysgrafii i dysortografii.")

 

 

Wiek niemowlęcy

-dzieci nie raczkują lub mało raczkują, gorzej utrzymują równowagę

-obniżony tonus mięśniowy, asymetryczna pozycja ciała podczas siedzenia i leżenia, utrzymujące się pierwotne odruchy wrodzone

Wiek poniemowlęcy (2-3 lata)

-trudności z utrzymaniem równowagi, automatyzacją chodu, później chodzą i biegają

-mało zręczne manualnie

-nie próbują same rysować, nie potrafią narysować linii, koła (3 lata)

-później wypowiadają pierwsze słowa i zdania

Wiek przedszkolny (3-5 lat)

-słabo biegają, kłopot z utrzymaniem równowagi, niezdarne w ruchach

-słaba sprawność ruchowa rąk

-trudności z budowaniem z klocków, niechęć do rysowania, nie potrafi narysować koła, kwadratu i krzyża ( 4 lata), trójkąta i kwadratu opartego na kącie ( 5 lat)

-nieporadności w rysowaniu, składaniu elementów w całość

-opóźniony rozwój mowy, nieprawidłowa artykulacja głosek, trudności z wypowiadaniem wyrazów, wydłużony okres posługiwania się neologizmami, trudności w zapamiętywaniu, rymowaniu, budowaniem wypowiedzi, niski zasób słownictwa

-brak przejawów preferencji jednej ręki

- z końcem wieku przedszkolnego nie potrafi wskazać prawej ręki

Klasa I (6-7 lat)

-jak wyżej, oraz:

- słabo skacze, trudności z ćwiczeniami równoważnymi, jazda na łyżwach, nartach, hulajnodze

-kłopot z użyciem widelca, nożyczek, wiązaniem sznurowadeł na kokardkę

-niewłaściwy uchwyt, nieprawidłowy kierunek kreślenia linii pionowych i poziomych

-trudności z rzucaniem i chwytaniem piłki, rysowaniu szlaczków, odtwarzaniem złożonych figur geometrycznych (np. rombu)

-wadliwa wymowa, przekręcanie trudnych wyrazów, błędy w budowaniu wypowiedzi, błędy gramatyczne

-trudności w użyciu wyrażeń przyimkowych

-mylenie nazw zbliżonych fonetycznie

-trudności w dokonywaniu różnych operacji na wyrazach (analiza, synteza, opuszczenia, dodawania, zastępowania, przestawiania itp. )

- trudności z zapamiętywaniem wierszy, piosenek, nazw, więcej niż jednego polecenia w tym samym czasie, dni tygodnia, pór roku, kolejnych posiłków itp.

-trudności z wyróżnianiem elementów z całości oraz syntetyzowaniem w całość, wyodrębnianie szczegółów różniących dwa obrazki, odróżnieniem kształtów i liter podobnych

-brak ustalenia ręki dominującej, dziecko oburęczne i obuoczne

- trudności ze wskazaniem na sobie lub określeniem kierunku względem siebie np. prawej reki, lego ucho, drzwi w lewo, droga w prawo itp.

-trudności z określeniem pory dnia, roku

-trudności w czytani, wolne tempo, głównie głoskuje, nie zawsze poprawna synteza, przekręcenia, nie rozumie przeczytanego zdania

-zapominanie, mylenie liter, litery i cyfry zwierciadlane, odwzorowywanie wyrazów zapisując od strony prawej do lewej

Wiek szkolny (klasa II-III)

-mała sprawność ruchowa całego ciała, trudności z opanowanie jazdy na rowerze, wrotkach, łyżwach, niechętny do uczestnictwa w zajęciach ruchowych

-dziecko nie opanowało w pełni czynności samoobsługowych, niepoprawny uchwyt ołówka, długopisu, oraz zbyt mocny lub za słaby nacisk

-trudności z rzucaniem do celu i chwytaniem

-niechęć do rysowania i pisania

-kłopot z rysowaniem szlaczków w liniaturze, odtwarzaniem złożonych figur geometrycznych

-niski poziom graficzny pisma i rysunków, niestaranne prowadzenie zeszytu, wolne tempo pisania

-trudności z wyróżnianiem elementów z całości oraz syntetyzowaniem w całość, wyodrębnianie szczegółów różniących dwa obrazki, odróżnieniem kształtów i liter podobnych

-wadliwa wymowa, przekręcanie trudnych wyrazów, błędy w budowaniu wypowiedzi, błędy gramatyczne

-problemy w użyciu wyrażeń przyimkowych

-trudności z pamięcią fonologiczną, sekwencyjną (sekwencje nazw tygodnia, sekwencje czasowe- dziś, jutro, sekwencje cyfr, wierszy, piosenek, zapamiętanie więcej niż jednego polecenia, z powtarzaniem szeregu słów itp.)

-kłopoty z szybkim wymienieniem nazw, wolne tempo nazywania szeregu prostych obrazków

-trudności z zapamiętaniem tabliczki mnożenia

-utrzymanie się oburęczności lub obuoczności

-trudności ze wskazaniem na sobie lub określeniem kierunku względem siebie np. prawej reki, lego ucho, drzwi w lewo, droga w prawo itp.

-litery i cyfry zwierciadlane, odwzorowywanie wyrazów zapisując od strony prawej do lewej

-wolne tempo czytania (głoskowanie lub sylabizowanie z wtórną syntezą słowa), ale mało błędów

-trudności z zapamiętywaniem kształtów rzadziej występujących liter, ylenie liter podobnych

-błędy podczas przepisywania tekstów

-mylenie liter odpowiadających głoskom podobnym fonetycznie (s-z, w-f, k-g itp.)

trudności z zapisywaniem zmiękczeń, mylenie głosek i-j, głosek nosowych om- ą, en -ę

-opuszczanie, dodawanie, przestawianie, podwajanie liter, sylab, wyrazów

-pisanie wyrazów bezsensownych

-nasilone trudności w pisaniu ze słuchu

-pismo fonetyczne (tak jak słyszy)

-typowe błędy ortograficzne pomimo znajomości reguł

-trudności z określeniem pory dnia, roku, czasu na zegarze

 

PONIEDZIAŁEK ŚRODA CZWARTEK

11:30-15:30      

11:30- 15:30

10:40-11:25 GK

11:30-15:30

Konsultacje logopedyczne dla rodziców po przeprowadzonych przesiewowych badaniach mowy:

30.09.2015r.(środa ) 10:30-15:30,

1.10.2015r. (czwartek) 10:30- 13:30

Proszę o spotkanie rodziców zainteresowanych zajęciami logopedycznymi.

We wrześniu prowadzone są przesiewowe badania mowy w klasach: Ia i Ib oraz wśród uczniów uczęszczających na zajęcia logopedyczne w roku ubiegłym. Wyniki badań przekazane zostaną wychowawcom oraz rodzicom. Kwalifikacja do zajęć odbywa się po analizie opinii specjalistycznych, badań przesiewowych, rozmowy z wychowawcą oraz rodzicami. Zajęcia logopedyczne odbywać się będą od października (po ukończeniu badań)    w godzinach popołudniowych (po lekcjach). Rodzice zostaną poinformowani o terminie zajęć.

Zapraszamy do zapoznania się z artykułami zamieszczonymi w zakładce LOGOPEDA na temat mowy sześciolatka oraz ryzyka wystąpienia dysleksji, dysgrafii i dysortografii u dziecka.

2017  Szkoła Podstawowa nr 1 w Pruchniku  globbers joomla template